Kwaliteiten zijn eigenschappen die je van nature bezit en die bepalen hoe je denkt, handelt en reageert. Denk aan eerlijkheid, doorzettingsvermogen of empathie. Ze zijn niet aangeleerd, maar maken deel uit van wie je bent. Dat is precies het verschil met vaardigheden: een vaardigheid kun je oefenen en trainen, een kwaliteit heb je gewoon.
Een andere veelgebruikte term is kernkwaliteit. Dat zijn de kwaliteiten die zo kenmerkend voor jou zijn dat ze terugkomen in bijna alles wat je doet. Ze bepalen mede hoe anderen jou zien en hoe jij met situaties omgaat.
Wat zijn kwaliteiten precies?
Kwaliteiten zijn persoonlijke eigenschappen die je van binnenuit meebrengt. Ze zijn niet afhankelijk van een cursus of diploma. Iemand die van nature geduldig is, blijft dat ook als niemand het hem heeft bijgebracht. Iemand met een hoge mate van nieuwsgierigheid stelt vanzelf vragen, zonder dat hij daarvoor een training heeft gevolgd.
Kwaliteiten zitten dieper dan gedrag. Gedrag kun je aanpassen aan de situatie, maar je kwaliteiten vormen de basis waaruit dat gedrag voortkomt. Iemand die creatief is, laat dat zien in de manier waarop hij problemen oplost, ideeën bedenkt en situaties bekijkt.
Het verschil tussen kwaliteiten en vaardigheden
Dit is een veelvoorkomende bron van verwarring. Kwaliteiten en vaardigheden lijken op elkaar, maar zijn fundamenteel anders:
- Kwaliteiten zijn aangeboren of sterk geworteld in je persoonlijkheid. Voorbeelden: geduld, betrouwbaarheid, empathie, creativiteit, doorzettingsvermogen.
- Vaardigheden zijn aangeleerd en te trainen. Voorbeelden: typen, een taal spreken, boekhouden, presenteren.
Je kunt wel leren om een kwaliteit beter te benutten of te sturen, maar de kwaliteit zelf hoef je niet aan te leren. Een vaardigheid heb je niet totdat je hem oefent. Een kwaliteit heb je al, ook als je hem nooit bewust hebt ingezet.
Voorbeelden van kwaliteiten
Er zijn veel verschillende kwaliteiten. Hieronder staan veelvoorkomende voorbeelden, ingedeeld per categorie:
Sociaal en communicatief:
- Empathie
- Oprechtheid
- Luistervaardigheid (als natuurlijke eigenschap)
- Openhartigheid
- Zorgzaamheid
Werkgerelateerd en organisatorisch:
- Doorzettingsvermogen
- Nauwkeurigheid
- Betrouwbaarheid
- Verantwoordelijkheidsgevoel
- Flexibiliteit
Persoonlijk en innerlijk:
- Geduld
- Nieuwsgierigheid
- Bescheidenheid
- Zelfreflectie
- Optimisme
Creatief en analytisch:
- Creativiteit
- Probleemoplossend denken
- Kritisch denkvermogen
- Vindingrijkheid
Dit zijn slechts voorbeelden. De lijst van mogelijke kwaliteiten is lang. Sommige mensen onderscheiden er tientallen, anderen werken met een lijst van meer dan honderd.
Hoe herken je jouw eigen kwaliteiten?
Veel mensen vinden het lastig om hun eigen kwaliteiten te benoemen. Een goede manier om ze te ontdekken is terugkijken op situaties waarin iets je moeiteloos afging, terwijl anderen er moeite mee hadden. Dat zijn vaak de plekken waar jouw kwaliteiten naar boven komen.
Je kunt ook aan mensen om je heen vragen wat ze als sterke kanten van jou zien. Vaak benoemen anderen jouw kwaliteiten sneller dan jijzelf. Ze zien van buitenaf wat jij vanzelfsprekend vindt, juist omdat het zo diep in je zit.
Een andere aanpak is kijken naar wat jou energie geeft. Kwaliteiten inzetten kost je minder moeite dan dingen doen waarvoor je moet werken tegen je natuur in. Als je merkt dat iets je energie geeft in plaats van kost, is de kans groot dat je er een kwaliteit bij inzet.
Kwaliteiten en de valkuil
Elke kwaliteit heeft ook een schaduwkant. Dat wordt de valkuil genoemd. Iemand die erg nauwkeurig is, kan vastlopen in perfectionisme. Iemand die heel zorgzaam is, kan moeite hebben met grenzen stellen. Iemand met veel doorzettingsvermogen kan koppig overkomen.
Dit betekent niet dat de kwaliteit slecht is. Het betekent dat elke kracht te ver kan doorslaan. Door je eigen valkuilen te kennen, kun je bewuster omgaan met je kwaliteiten en ze op het juiste moment inzetten.
Waarom is het nuttig om je kwaliteiten te kennen?
Wie zijn eigen kwaliteiten kent, kan ze gerichter inzetten. Op het werk helpt het bij het kiezen van een functie die past bij wie je bent. In gesprekken over werk, zoals een sollicitatie of functioneringsgesprek, kun je concreet benoemen wat je meebrengt. Maar ook in je persoonlijke leven helpt zelfkennis: je begrijpt beter waarom je bepaalde dingen prettig of juist zwaar vindt.
Kwaliteiten zijn geen vaste lijst die je aanvinkt. Ze ontwikkelen zich door ervaring en zelfkennis. Hoe meer je weet wie je bent, hoe beter je jouw kwaliteiten kunt inzetten op de plekken waar ze het meeste verschil maken.
