Ken je kwaliteiten betekent dat je weet wat jij van nature goed kunt, wat jou energie geeft en waar jij je sterk in voelt. Dat klinkt eenvoudig, maar veel mensen hebben er moeite mee om hun eigen kwaliteiten concreet te benoemen. Toch is het een van de meest waardevolle dingen die je voor jezelf kunt doen, of je nu jong bent of volwassen.
Wat zijn kwaliteiten precies?
Kwaliteiten zijn de eigenschappen en talenten die bij jou horen. Denk aan dingen als: goed luisteren, creatief denken, anderen helpen, doorzetten als iets moeilijk is of snel overzicht bewaren. Kwaliteiten zijn niet hetzelfde als vaardigheden die je hebt geleerd. Ze komen eerder vanzelf, alsof ze bij je karakter horen. Iemand die van nature eerlijk is, toont de kwaliteit eerlijkheid. Iemand die altijd anderen opvrolijkt, heeft humor of empathie als kwaliteit.
Een veelgebruikte manier om kwaliteiten te onderscheiden van gewone taken: bij een kwaliteit voel je nauwelijks weerstand. Het gaat als vanzelf, ook als het de situatie vraagt dat je er moeite voor doet. Dat is het verschil met iets wat je hebt geoefend maar wat je niet van nature ligt.
Waarom het loont om je kwaliteiten te kennen
Als je weet wat jij goed kunt, maak je betere keuzes. Je kiest een studie, baan of activiteit die bij je past. Je weet ook wat je te bieden hebt in een samenwerking of team. En misschien nog belangrijker: je kijkt positiever naar jezelf. Onderzoek naar zelfbeeld laat keer op keer zien dat mensen die hun eigen sterke punten kennen, meer zelfvertrouwen hebben en beter omgaan met tegenslagen.
Voor jongeren geldt dit extra sterk. Het bewust worden van je eigen kwaliteiten draagt bij aan een positief zelfbeeld op een leeftijd waarop dat beeld nog volop in ontwikkeling is. Dat is ook de gedachte achter het Ken je kwaliteiten-spel van CPS Uitgeverij, een jeugdkwaliteitenspel dat leerlingen helpt hun kwaliteiten te ontdekken en te benoemen.
Ken je kwaliteiten: drie manieren om ze te ontdekken
Er zijn praktische manieren om je eigen kwaliteiten boven tafel te krijgen. Je hoeft daar geen dure test of coach voor in te schakelen.
- Terugkijken op momenten dat je trots was. Denk aan een situatie waarin je iets deed en dacht: “Dat ging goed.” Wat deed je precies? Welke eigenschap of aanpak zorgde voor dat gevoel? Die eigenschap is vermoedelijk een kwaliteit van jou.
- Vragen aan mensen om je heen. Vraag drie mensen die jou goed kennen om drie woorden te noemen die bij jou passen. Je zult merken dat er woorden terugkomen die jij zelf misschien niet had bedacht. Dat zegt iets.
- Gebruik een kwaliteitenkaartspel of -lijst. Er bestaan lijsten met tientallen kwaliteiten, van “doorzetter” tot “nieuwsgierig” tot “eerlijk”. Door kaarten of woorden te sorteren op “past wel bij mij” of “past niet bij mij” kom je snel tot een persoonlijk overzicht.
Valkuil: kwaliteiten verwarren met prestaties
Een veelgemaakte fout is dat mensen kwaliteiten verwarren met behaalde resultaten. “Ik heb mijn rijbewijs gehaald” is een prestatie. “Ik ben kalm onder druk” is een kwaliteit. Prestaties zijn het gevolg van inspanning; kwaliteiten zijn wat jij meebrengt. Als je die twee door elkaar haalt, mis je de kern van wat jou uniek maakt.
Het helpt ook om te weten dat kwaliteiten in overdaad een valkuil kunnen worden. Iemand die de kwaliteit “zorgzaam” heeft, kan die zo ver doorduwen dat hij of zij alles van anderen overneemt en grenzen verliest. Dit heet in de persoonlijkheidsontwikkeling een “kernkwadrant”. Je kwaliteit wordt pas een probleem als je er te ver in gaat.
Kwaliteiten inzetten in het dagelijks leven
Kwaliteiten kennen is stap één. Ze bewust inzetten is stap twee. Dat doe je door jezelf af en toe de vraag te stellen: welke kwaliteit kan ik hier gebruiken? In een moeilijk gesprek met een vriend kun je je kwaliteit “geduld” inzetten. Bij een groepsproject op school of werk kun je je kwaliteit “overzicht bewaren” bewust naar voren brengen.
Hoe concreter jij je eigen kwaliteiten benoemt, hoe makkelijker je ze inzet. “Ik ben goed in mensen aanvoelen” is bruikbaarder dan “Ik ben sociaal.” Maak het specifiek, en je kwaliteiten worden een gereedschapskist die je altijd bij je hebt.
Je kwaliteiten kennen vraagt oefening en eerlijkheid. Begin klein: schrijf aan het einde van de dag één ding op dat jou goed afging en vraag jezelf af welke eigenschap daarvoor zorgde. Na een week heb je al een lijst van zeven kwaliteiten die écht van jou zijn.
