Verschillende eigenschappen beschrijven hoe iemand denkt, voelt en zich gedraagt. Ze vormen samen de persoonlijkheid van een persoon en bepalen voor een groot deel hoe iemand reageert op situaties, anderen behandelt en keuzes maakt. Eigenschappen zijn te verdelen in positieve, negatieve en neutrale kenmerken, en iedereen heeft een unieke combinatie daarvan.
Wat zijn verschillende eigenschappen precies?
Een eigenschap is een kenmerk dat relatief stabiel is in de tijd. Het gaat niet om een eenmalige actie, maar om een patroon dat je steeds terugziet in het gedrag van een persoon. Iemand die één keer iets vriendelijks doet, is niet per se vriendelijk. Maar als diezelfde persoon structureel rekening houdt met anderen, vriendelijkheid een vast onderdeel is van zijn gedrag, dan kun je dat een eigenschap noemen.
Eigenschappen kun je onderverdelen in verschillende categorieën. De meest gebruikte indeling is die tussen karaktereigenschappen (hoe iemand is van binnen), sociale eigenschappen (hoe iemand omgaat met anderen) en cognitieve eigenschappen (hoe iemand denkt en leert). In de praktijk overlappen deze categorieën vaak.
Positieve eigenschappen
Positieve eigenschappen worden over het algemeen als waardevol gezien, zowel voor de persoon zelf als voor de mensen om hem heen. Voorbeelden van veelvoorkomende positieve kenmerken zijn:
- Eerlijkheid: je zegt wat je denkt en bent transparant in je bedoelingen.
- Empathie: je kunt je inleven in hoe een ander zich voelt.
- Doorzettingsvermogen: je geeft niet op als iets moeilijk is.
- Betrouwbaarheid: anderen kunnen op je rekenen.
- Creativiteit: je bedenkt originele oplossingen of ideeën.
- Humor: je maakt situaties lichter en brengt anderen aan het lachen.
- Netheid: je houdt je omgeving en afspraken ordelijk.
Positieve eigenschappen versterken relaties, helpen bij samenwerken en maken het makkelijker om vertrouwen op te bouwen. Ze zijn dan ook belangrijk bij sollicitaties, vriendschappen en op de werkvloer.
Negatieve eigenschappen
Negatieve eigenschappen zijn kenmerken die voor problemen kunnen zorgen, voor jezelf of voor de mensen om je heen. Dat betekent niet dat iemand met deze eigenschappen een slecht persoon is. Veel van deze kenmerken zijn aan te pakken met bewustzijn en oefening. Veelvoorkomende negatieve eigenschappen zijn:
- Ongeduld: je kunt moeilijk wachten en raakt snel gefrustreerd.
- Grilligheid: je gedrag is wisselvallig en moeilijk te voorspellen.
- Gulzigheid: je wilt altijd meer, ook als dat ten koste gaat van anderen.
- Eigenwijsheid: je luistert slecht naar feedback of andere meningen.
- Nonchalance: je neemt dingen niet serieus genoeg en mist daardoor details.
- Jaloersheid: je gunt anderen hun succes of geluk moeilijk.
Het is goed om te weten dat veel negatieve eigenschappen ook een keerzijde hebben. Eigenwijsheid kan duiden op zelfvertrouwen. Ongeduld kan betekenen dat iemand gedreven is. De context bepaalt dus mede of een kenmerk als positief of negatief uitpakt.
Neutrale en situatiegebonden eigenschappen
Niet alle eigenschappen zijn simpelweg goed of slecht. Sommige kenmerken zijn neutraal en worden pas positief of negatief afhankelijk van de situatie. Spaarzaamheid is bijvoorbeeld een kracht als je hierdoor financieel stabiel blijft, maar kan een probleem worden als je niet meer geniet of anderen te weinig geeft. Doortastendheid helpt in een crisis, maar kan in een rustig gesprek als bot worden ervaren.
Voorbeelden van neutrale of situatiegebonden eigenschappen:
- Spaarzaamheid: zuinig omgaan met geld en middelen.
- Handigheid: praktisch ingesteld zijn en snel oplossingen vinden.
- Gezagsgetrouwheid: regels en autoriteit serieus nemen.
- Gezelligheid: anderen graag bij je hebben en sfeer creëren.
- Introversie: kracht halen uit eenzaamheid en rust.
Hoe herken je je eigen eigenschappen?
Je eigen kenmerken herkennen is soms lastiger dan je denkt. Mensen hebben een blinde vlek voor bepaalde gewoonten, omdat die zo vanzelfsprekend aanvoelen. Een goede manier om je eigenschappen te ontdekken, is vragen aan mensen die je goed kennen: wat zien zij als typisch voor jou? Daarnaast helpt zelfreflectie, bijvoorbeeld door na te denken over situaties die goed of juist slecht gingen en wat jouw aandeel daarin was.
Persoonlijkheidstests kunnen ook inzicht geven. Bekende modellen zijn het Big Five-model (dat vijf hoofddimensies van persoonlijkheid meet) en de Myers-Briggs typologietest. Deze tests geven geen absolute waarheid, maar helpen je patronen te herkennen in je manier van denken en handelen.
Eigenschappen op het werk en in relaties
Op de werkvloer worden eigenschappen als betrouwbaarheid, samenwerken en probleemoplossend vermogen het meest gewaardeerd. Bij leidinggevenden tellen ook eigenschappen als besluitvaardigheid, inlevingsvermogen en het vermogen om anderen te motiveren zwaar mee. In sollicitatiegesprekken word je dan ook vaak gevraagd naar je sterke en zwakke punten, wat eigenlijk een vraag is naar jouw eigenschappen.
In relaties, zowel romantisch als vriendschappelijk, zijn eerlijkheid, loyaliteit en humor eigenschappen die steeds terugkomen als belangrijk. Mensen zoeken bij anderen kenmerken die hen aanvullen of die overeenkomen met hun eigen waarden.
Eigenschappen zijn niet statisch. Je kunt bewust werken aan kenmerken die je wilt versterken of afleren. Dat vraagt tijd en herhaling, maar het is zeker mogelijk. Door te weten welke eigenschappen je hebt en welke je wilt ontwikkelen, begrijp je jezelf beter en maak je bewustere keuzes in hoe je met anderen omgaat.
